/də/
lidwoord voor een bekend of bepaald ding of persoon, bij de-woorden en bij alle meervouden
lidwoord · Bij het-woorden in het enkelvoud gebruik je 'het'.
Examples
- Doe de deur dicht, alsjeblieft.
- De kinderen spelen buiten.
/tə/
meer dan goed of wenselijk is
bijwoord
Examples
- Deze soep is te zout voor mij.
- Ze loopt te snel, ik kan haar niet bijhouden.
woordje dat voor een werkwoord in de hele vorm staat, bijvoorbeeld na 'proberen' of 'om'
partikel
Examples
- Ik probeer vroeg te slapen.
- Het is leuk om samen te koken.
/nit/
woord waarmee je een zin ontkent
bijwoord
Examples
- Ik wil vandaag niet naar buiten.
- Ze komt vanavond niet naar het feest.
/vɑn/
geeft aan wie de eigenaar is of waar iets bij hoort
voorzetsel
Examples
- De fiets van mijn broer is rood.
- Dit is de sleutel van de voordeur.
geeft de plek aan waar een beweging begint
voorzetsel
Examples
- Ik fiets elke dag van huis naar school.
- Hij loopt van de keuken naar de tuin.
/ɦɛt/, /ət/
lidwoord voor een bekend of bepaald ding bij een het-woord in enkelvoud
lidwoord · Bij de-woorden en in het meervoud gebruik je 'de'. Vaak uitgesproken als 't.
Examples
- Het huis is erg groot.
- Doe het raam even dicht.
verwijst naar een ding dat al genoemd is, vooral een het-woord
voornaamwoord · Ook in vaste zinnen zonder echt onderwerp: het regent, het is laat.
Examples
- Waar is het boek? Het ligt op tafel.
- Ik heb een nieuw huis. Het is erg mooi.
/zɛin/
werkwoord waarmee je een eigenschap, beroep of plaats aan iemand of iets koppelt
werkwoord · was, is geweest · ben, bent, is, zijn; was, waren
Examples
- Mijn zus is dokter.
- We zijn al thuis.
hulpwerkwoord waarmee je de voltooide tijd maakt bij werkwoorden van beweging of verandering
hulpwerkwoord
Examples
- Ik ben gisteren naar Utrecht gegaan.
- Ze zijn net aangekomen.
woord waarmee je zegt dat iets bij een man, jongen of dier hoort
voornaamwoord
Examples
- Hij pakt zijn jas en gaat weg.
- Dat is zijn fiets, niet de mijne.
/ən/
lidwoord voor één willekeurig ding of persoon dat nog niet bekend is
lidwoord · Met klemtoon schrijf je 'één': dat is het getal 1.
Examples
- Ik heb een pen nodig.
- Ze heeft een broer en twee zussen.
/nɔx/
ook op dit moment, zonder dat het gestopt is
bijwoord
Examples
- Mijn opa slaapt nog.
- Werk je nog bij die winkel?
extra, erbij, bovenop wat er al is
bijwoord
Examples
- Wil je nog een kop koffie?
- Ik heb nog twee vragen.
/ɛn/
verbindt woorden of zinnen die bij elkaar horen
voegwoord
Examples
- Ik koop brood en kaas.
- Mijn broer en ik wonen in dezelfde straat.
/ˈɦɛbə(n)/
iets bezitten of bij je dragen
werkwoord · had, heeft gehad · heb, hebt, heeft, hebben; had, hadden
Examples
- Ik heb een oude fiets.
- Hebben jullie een tuin?
hulpwerkwoord waarmee je de voltooide tijd maakt
hulpwerkwoord
Examples
- Ik heb gisteren lang gewerkt.
- Hebben jullie al gegeten?
/ɪn/
binnen de grenzen van een ruimte of ding
voorzetsel
Examples
- De sleutels zitten in mijn tas.
- Ze is in de keuken.
geeft aan tijdens welke maand of periode iets gebeurt
voorzetsel
Examples
- Mijn zus is in mei jarig.
- In april regent het vaak.
/meːr/
een grotere hoeveelheid of een groter aantal
telwoord
Examples
- Heb je meer tijd nodig?
- In de stad wonen meer mensen dan in het dorp.
niet langer, in de combinatie met 'niet' of 'geen'
bijwoord
Examples
- Hij woont hier niet meer.
- Ik drink geen koffie meer.
/zoː/
in hoge mate, heel erg
bijwoord
Examples
- Het is zo koud buiten.
- Waarom ben je zo stil vandaag?
op deze manier, zoals je nu kunt zien
bijwoord
Examples
- Houd je pen zo vast.
- Zo doe je het.
over korte tijd, straks
bijwoord
Examples
- Ik ben zo terug.
- Het eten is zo klaar.
/ɑl/
eerder dan verwacht of dan gedacht
bijwoord
Examples
- Ze is al thuis.
- Heb je al gegeten?
de hele hoeveelheid van iets, niets minder
telwoord
Examples
- Al het brood is op.
- Ze heeft al haar geld uitgegeven.
ondanks het feit dat; geeft een tegenstelling aan
voegwoord · Vaak 'ook al'. Na 'al' komt meteen het werkwoord: Al ben ik moe.
Examples
- Al ben ik moe, ik ga toch naar de training.
- Ik ga mee, al heb ik weinig tijd.
/ɔp/
boven iets en het rakend
voorzetsel
Examples
- Het boek ligt op tafel.
- De kat zit op het dak.
geeft een plek of gelegenheid aan waar iemand is, zoals een feest of een station
voorzetsel
Examples
- We zijn vanavond op een feestje.
- Ik zie je straks op het station.
/ɪk/
de persoon die spreekt of schrijft
voornaamwoord · mij, me, mijn
Examples
- Ik heb honger.
- Morgen ga ik naar de markt.
/ʋɛl/
woordje dat benadrukt dat iets juist waar is, nadat iemand het ontkend heeft
bijwoord
Examples
- Ik ga niet mee, maar mijn zus gaat wel mee.
- Hij zegt dat het niet kan, maar het kan wel.
woordje waarmee je zegt dat je iets verwacht of aanneemt
bijwoord
Examples
- Je zult wel moe zijn na die lange reis.
- Dat zal wel kloppen.
/dɑt/
verbindt een zin met wat iemand zegt, denkt of weet
voegwoord
Examples
- Ik denk dat het morgen gaat regenen.
- Ze zegt dat ze ziek is.
wijst iets aan wat verder weg is of wat net gezegd is
voornaamwoord
Examples
- Wat is dat?
- Dat is een goed idee.
staat voor een het-woord om iets aan te wijzen wat verder weg is
lidwoord · Bij de-woorden en in het meervoud gebruik je 'die': die stoel, die huizen.
Examples
- Dat huis is van mijn oom.
- Zie je dat meisje daar?
/ˈʋɔrdə(n)/
veranderen en iets anders zijn dan eerst
werkwoord · werd, is geworden · word, wordt, worden; werd, werden
Examples
- Het wordt snel donker.
- Ze wordt boos als ze moet wachten.
hulpwerkwoord waarmee je een lijdende zin maakt
hulpwerkwoord
Examples
- Het huis wordt volgend jaar verkocht.
- De brief wordt morgen verstuurd.
/ny/
op dit moment
bijwoord
Examples
- Ik moet nu naar huis.
- Wat doe je nu?
omdat iets inmiddels het geval is
voegwoord · Het werkwoord staat achteraan in de bijzin.
Examples
- Nu je er bent, kunnen we beginnen.
- Nu het regent, blijven we liever thuis.
/voːr/
bestemd om aan iemand te geven of door iemand te gebruiken
voorzetsel
Examples
- Deze bloemen zijn voor jou.
- Ik kook vanavond voor mijn ouders.
aan de kant waar je iets ziet als je ernaar kijkt, niet erachter
voorzetsel
Examples
- De auto staat voor het huis.
- Ik wacht voor de bioscoop op je.
eerder dan een tijdstip of gebeurtenis
voorzetsel
Examples
- Was je handen voor het eten.
- Voor het slapen lees ik een boek.
/jə/
korte vorm zonder nadruk van 'jij': de persoon tegen wie men praat
voornaamwoord · Ook als voorwerp, in plaats van 'jou': ik zie je morgen.
Examples
- Heb je honger?
- Kom je morgen ook?
korte vorm zonder nadruk van 'jouw': van de persoon tegen wie men praat
voornaamwoord
Examples
- Is dit je fiets?
- Vergeet je jas niet!
mensen in het algemeen, iedereen
voornaamwoord · Formeler zegt men 'men'.
Examples
- Met deze kaart kun je gratis reizen.
- Je weet maar nooit wat er gebeurt.
/veːl/
een groot aantal of een grote hoeveelheid
telwoord
Examples
- Er staan veel mensen op het plein.
- Ik heb niet veel tijd.
/jaːr/
een periode van twaalf maanden
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. jaren
Examples
- Een jaar heeft twaalf maanden.
- Ze woont al drie jaar in Spanje.
/ɦu/
vraagwoord waarmee je naar de manier vraagt
bijwoord
Examples
- Hoe kom ik bij het station?
- Hoe maak je pannenkoeken?
/mɛt/
samen in het gezelschap van iemand
voorzetsel
Examples
- Ik ga met mijn vrienden naar de film.
- Ze woont met haar zus in een klein huis.
geeft aan welk ding je gebruikt om iets te doen
voorzetsel
Examples
- Ik schrijf met een pen.
- We eten de soep met een lepel.
/ʋaːr/
vraagwoord waarmee je naar een plaats vraagt
bijwoord
Examples
- Waar woon je?
- Waar is de wc?
zo als het echt is gebeurd, niet verzonnen
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Dat verhaal is niet waar.
- Is het waar dat je gaat verhuizen?
/ɣut/
van hoge kwaliteit of fijn, zoals het hoort
bijvoeglijk naamwoord · beter, best
Examples
- Dit is een goed boek.
- Het weer is vandaag goed.
op een prettige of juiste manier, met weinig fouten
bijwoord · beter, best
Examples
- Hij spreekt goed Frans.
- Heb je goed geslapen?
/ɣaːn/
je van de ene plek naar de andere plek verplaatsen
werkwoord · ging, is gegaan · ga, gaat, gaan; ging, gingen
Examples
- Ik ga elke dag met de fiets naar school.
- Morgen gaan we naar het strand.
hulpwerkwoord voor iets wat je van plan bent of wat straks gebeurt
hulpwerkwoord
Examples
- Wij gaan morgen onze oma bezoeken.
- Ik ga straks mijn huiswerk maken.
op een bepaalde manier verlopen
werkwoord · ging, is gegaan · ga, gaat, gaan; ging, gingen
Examples
- Hoe gaat het met je?
- Het gaat goed met mijn werk.
/ɑls/
geeft een voorwaarde aan: alleen in dat geval
voegwoord
Examples
- Als het regent, blijven we binnen.
- Je mag mijn fiets lenen als je wilt.
op het moment dat iets gebeurt
voegwoord · Voor één moment in het verleden gebruik je 'toen'.
Examples
- Bel me als je thuis bent.
- Als ik moe ben, ga ik vroeg slapen.
in de rol of functie van
voorzetsel · Ook in vergelijkingen: Hij is even groot als zijn broer.
Examples
- Hij werkt als kok in een restaurant.
- Ik ben hier als toerist.
/dun/
een handeling uitvoeren
werkwoord · deed, heeft gedaan · doe, doet, doen; deed, deden
Examples
- Wat doe je morgen?
- Ik moet nog mijn huiswerk doen.
iets in iets anders leggen of stoppen
werkwoord · deed, heeft gedaan · doe, doet, doen; deed, deden
Examples
- Doe de melk in de koelkast.
- Hij doet zijn sleutels in zijn zak.
/ˈɑndər/
niet dezelfde, maar een tweede of een nieuwe
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Heb je een ander boek?
- Ik neem liever een ander shirt.
/ɦir/
op deze plek, dichtbij degene die praat
bijwoord
Examples
- Ik woon hier al lang.
- Leg je tas maar hier.
/maːr/
geeft een tegenstelling aan met wat ervoor gezegd is
voegwoord
Examples
- Ik wil graag komen, maar ik heb geen tijd.
- Het huis is klein, maar heel gezellig.
niet meer dan, slechts
bijwoord
Examples
- Er waren maar drie mensen op het feest.
- Ik heb maar vijf euro bij me.
/ˈmaːkə(n)/
iets nieuws laten ontstaan door er werk aan te doen
werkwoord · maakte, heeft gemaakt
Examples
- Mijn zus maakt een kaart voor oma.
- Hij maakt een tafel van hout.
iets wat kapot is weer heel of bruikbaar laten worden
werkwoord · maakte, heeft gemaakt
Examples
- Kun je mijn fiets maken?
- De garage maakt de auto morgen.
/aːn/
vast tegen iets, zoals een muur of een haak
voorzetsel
Examples
- Het schilderij hangt aan de muur.
- Mijn jas hangt aan de kapstok.
noemt de persoon die iets krijgt
voorzetsel
Examples
- Ik schrijf een brief aan mijn oma.
- Hij geeft het boek aan zijn zus.
ingeschakeld, zodat het werkt
bijwoord
Examples
- De tv staat de hele dag aan.
- Is de verwarming aan?
/tʋeː/
het getal 2
telwoord
Examples
- Ik heb twee broers.
- We gaan over twee weken op vakantie.
/ɦɛi/
een man, jongen of mannelijk dier over wie men praat
voornaamwoord · hem, zijn
Examples
- Mijn broer is ziek, dus hij blijft thuis.
- Hij werkt in een ziekenhuis.
een ding waarvan het woord een de-woord is
voornaamwoord · hem, zijn
Examples
- Waar is mijn fiets? Hij staat buiten.
- Deze stoel is oud, maar hij is nog sterk.
/ʋeːr/
nog een keer, opnieuw
bijwoord
Examples
- Ik ben weer ziek.
- Kom je morgen weer?
hoe de lucht buiten is, met zon, regen, wind en temperatuur
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. —
Examples
- Wat is het weer vandaag?
- Het weer is morgen mooi.
/zə/
korte vorm zonder nadruk van 'zij': een vrouw of meisje over wie men praat
voornaamwoord
Examples
- Ze werkt als lerares.
- Mijn zus is op reis, ze komt zondag terug.
korte vorm zonder nadruk van 'zij': meerdere personen of dingen over wie men praat
voornaamwoord
Examples
- Ze zijn gisteren aangekomen.
- Mijn ouders zeggen dat ze morgen komen.
meerdere personen of dingen als voorwerp
voornaamwoord · Ook als voorwerp voor één vrouw of meisje, in plaats van 'haar'.
Examples
- Waar zijn mijn sleutels? Ik zie ze niet.
- Ik bel ze morgen wel.
/zin/
met je ogen waarnemen
werkwoord · zag, heeft gezien · zie, ziet, zien; zag, zagen
Examples
- Ik zie een vogel in de boom.
- Kun je dat bord daar zien?
/ˈeːrstə/
voor alle andere in een rij of volgorde
telwoord
Examples
- Dit is mijn eerste baan.
- Wie is de eerste in de rij?
/doːr/
van de ene kant naar de andere kant, binnen in iets
voorzetsel
Examples
- We lopen door het park.
- De trein rijdt door een lange tunnel.
geeft aan wie of wat iets doet in een lijdende zin
voorzetsel
Examples
- Dit boek is geschreven door een bekende schrijver.
- De taart is gebakken door mijn moeder.
geeft de oorzaak van iets aan
voorzetsel
Examples
- Door de regen kwamen we te laat.
- Door de file mis ik mijn trein.
/ɛxt/
niet nagemaakt of nep
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Is deze tas van echt leer?
- Is deze diamant echt of nep?
werkelijk, in hoge mate
bijwoord
Examples
- Dat is echt leuk.
- Ik ben echt moe.
/daːr/
op die plek, niet dichtbij degene die praat
bijwoord
Examples
- Mijn tas ligt daar.
- Daar staat de bus.
/naːr/
in de richting van een plek, om daar aan te komen
voorzetsel
Examples
- We gaan vanavond naar de bioscoop.
- Hij fietst elke dag naar zijn werk.
niet prettig, onaangenaam
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Wat een naar weer vandaag.
- Ik heb een naar gevoel over dat gesprek.
/œyt/
geeft het land of de plaats aan waar iemand of iets vandaan komt
voorzetsel
Examples
- Uit welk land kom jij?
- Deze kaas komt uit Frankrijk.
van binnen naar buiten
voorzetsel
Examples
- Hij stapt uit de auto.
- Ze haalt een boek uit haar tas.
niet meer ingeschakeld, zodat het niet werkt
bijwoord
Examples
- Het licht is uit.
- Is de computer uit?
/ɦeːl/
in hoge mate, erg
bijwoord
Examples
- Het is heel koud buiten.
- Ze zingt heel mooi.
compleet, niet maar een deel
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Ik heb een heel uur gewacht.
- Ze at een heel brood op.
/bɛi/
in het huis of op de plek van een persoon
voorzetsel
Examples
- Ik slaap vannacht bij mijn oma.
- Ze woont nog bij haar ouders.
dicht in de buurt van iets
voorzetsel
Examples
- We wonen bij het station.
- Er is een bakker bij de kerk.
tijdens iets of op het moment dat iets gebeurt
voorzetsel
Examples
- Bij het ontbijt lees ik de krant.
- Bij het eten praten we niet over werk.
/dɑx/
een periode van vierentwintig uur
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. dagen
Examples
- Een week heeft zeven dagen.
- Hoeveel dagen blijf je in Frankrijk?
een groet als je weggaat
tussenwerpsel · Je zegt het ook als groet bij het binnenkomen: Dag meneer!
Examples
- Dag, tot morgen!
- Zeg maar dag tegen opa.
/tɛit/
de hoeveelheid uren of minuten die iets duurt of die je hebt
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. tijden
Examples
- Ik heb vandaag weinig tijd.
- Het koken kost veel tijd.
een periode in de geschiedenis of in je leven
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. tijden
Examples
- In die tijd had bijna niemand een mobiele telefoon.
- Het was een moeilijke tijd voor het gezin.
/ˈkoːmə(n)/
naar degene toe gaan die praat, of naar een plek waar je verwacht wordt
werkwoord · kwam, is gekomen · kom, komt, komen; kwam, kwamen
Examples
- Kom je morgen ook naar het feest?
- Mijn vrienden komen vanavond bij ons eten.
uit een plaats of land afkomstig zijn
werkwoord · kwam, is gekomen · kom, komt, komen; kwam, kwamen
Examples
- Ik kom uit Spanje.
- Waar kom jij vandaan?
/ˈleːvə(n)/
niet dood zijn
werkwoord · leefde, heeft geleefd
Examples
- Mijn oma leeft nog.
- Vissen kunnen niet zonder water leven.
de tijd tussen je geboorte en je dood
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. levens
Examples
- Hij heeft een gelukkig leven gehad.
- Het leven is soms moeilijk.
/ˈɑltɛit/
op elk moment, zonder uitzondering
bijwoord
Examples
- Ze is altijd op tijd.
- Ik drink altijd koffie bij het ontbijt.
/ʋə/
korte vorm zonder nadruk van 'wij': de spreker samen met anderen
voornaamwoord
Examples
- We gaan vanavond uit eten.
- Zullen we morgen samen koken?
/ˈlaːtə(n)/
toestaan dat iemand iets doet
werkwoord · liet, heeft laten · laat, laat, laten; liet, lieten
Examples
- Mijn ouders laten mij zaterdag uitslapen.
- De leraar laat de kinderen buiten spelen.
ervoor zorgen dat iemand anders iets voor je doet
werkwoord · liet, heeft laten · laat, laat, laten; liet, lieten
Examples
- Ik laat mijn haar knippen.
- Ze laat haar auto repareren.
/ʋɑt/
vraagwoord waarmee je naar een ding of een zaak vraagt
voornaamwoord
Examples
- Wat is dat?
- Wat ga je vanavond doen?
iets, vooral in gewone spreektaal
voornaamwoord
Examples
- Wil je wat drinken?
- Ik heb wat voor je meegenomen.
betrekkelijk voornaamwoord na woorden als alles, iets, niets of het enige
voornaamwoord
Examples
- Alles wat je ziet, is van mij.
- Het enige wat ik wil, is slapen.
/ʋaːˈrɔm/
vraagwoord waarmee je naar de reden vraagt
bijwoord
Examples
- Waarom huil je?
- Waarom is de winkel dicht?
/ɣəˈʋoːn/
zoals gebruikelijk, niet bijzonder
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Zo'n ruzie is heel gewoon in een gezin.
- Voor hem is dat heel gewoon.
zonder moeilijk te doen, alleen maar
bijwoord
Examples
- Ik wil gewoon even slapen.
- Kom gewoon langs als je tijd hebt.
/ɔf/
verbindt twee mogelijkheden waaruit je er één kiest
voegwoord
Examples
- Wil je koffie of thee?
- We kunnen lopen of de bus nemen.
leidt een ja-neevraag in die in een andere zin staat
voegwoord · Het werkwoord staat achteraan in de bijzin.
Examples
- Ik weet niet of hij vandaag komt.
- Vraag even of de winkel nog open is.
/ˈoːvər/
met als onderwerp
voorzetsel
Examples
- We praten over het weer.
- Ze schrijft een boek over haar jeugd.
na een bepaalde tijd, gerekend vanaf nu
voorzetsel
Examples
- De trein vertrekt over vijf minuten.
- Over een week ga ik op vakantie.
/mɑn/
een volwassen mannelijk persoon
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. mannen
Examples
- Die man staat al een uur bij de bushalte.
- Mijn vader is een aardige man.
de partner van een getrouwde vrouw
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. mannen
Examples
- Haar man werkt in een ziekenhuis.
- Mijn man kookt vanavond.
/təˈrʏx/
naar de plek waar je eerder was
bijwoord
Examples
- Wanneer ben je terug?
- Ik ga morgen terug naar huis.
/laːt/
na het gebruikelijke of verwachte tijdstip
bijwoord · later, laatst
Examples
- Het is al laat, ik ga naar bed.
- We komen vanavond laat thuis.
/yːr/
een tijd van zestig minuten
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. uren
Examples
- Een uur heeft zestig minuten.
- De film duurt twee uur.
het tijdstip op de klok
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. uren
Examples
- Het is vijf uur.
- De les begint om negen uur.
/steːts/
telkens opnieuw, zonder op te houden
bijwoord
Examples
- Hij komt steeds te laat.
- Ze vergeet steeds mijn naam.
hoe langer hoe meer, bij een verandering die doorgaat
bijwoord
Examples
- Het wordt steeds drukker in de stad.
- Mijn opa hoort steeds slechter.
/ˈɛiɣə(n)/
van jezelf, niet van een ander
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Ze wil een eigen kamer.
- Hij begint zijn eigen bedrijf.
/ʋɛx/
een brede strook voor auto's en fietsen om op te rijden
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. wegen
Examples
- Er rijdt een auto op de weg.
- Deze weg is erg druk.
de route die je volgt om ergens te komen
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. wegen
Examples
- Kun je mij de weg naar het station wijzen?
- Ik ken de weg hier niet.
niet meer op de plek waar het hoort of waar je het verwacht
bijwoord
Examples
- Mijn sleutels zijn weg.
- De bus is al weg.
/ˈbɪnə(n)/
in het gebouw of in de kamer, niet buiten
bijwoord
Examples
- Het regent, dus we blijven binnen.
- Alle kinderen zijn binnen.
in een periode die niet langer duurt dan
voorzetsel
Examples
- Ik ben binnen een uur terug.
- Het pakket komt binnen drie dagen.
/noːit/
op geen enkel moment
bijwoord
Examples
- Ik drink nooit koffie.
- Hij is nog nooit in Spanje geweest.
/eːn/
het getal 1
telwoord
Examples
- Ik heb één broer.
- Er staat nog één fles melk in de koelkast.
/dri/
het getal 3
telwoord
Examples
- Mijn zoon is drie jaar oud.
- Ik wil drie appels kopen.
/ˈaːntɑl/
hoeveel personen of dingen er zijn
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. aantallen
Examples
- Het aantal leerlingen in de klas is dertig.
- Hoe groot is het aantal gasten?
/tɔt/
geeft het tijdstip aan waarop iets stopt
voorzetsel · Bij afscheid: Tot morgen! Tot ziens!
Examples
- De winkel is open tot negen uur.
- Ik werk vandaag tot vijf uur.
geeft de plek aan waar een beweging stopt
voorzetsel
Examples
- Ik loop met je mee tot de hoek.
- Deze bus rijdt tot het station.
/y/
beleefde vorm voor de persoon of personen tegen wie men praat
voornaamwoord · uw · Voor één of meer personen, ook als voorwerp. Werkwoord: u bent, u hebt of heeft. Bezit: uw.
Examples
- Kunt u mij helpen?
- Wat wilt u drinken?
/ˈɣeːvə(n)/
zorgen dat iemand anders iets krijgt, vaak in zijn handen
werkwoord · gaf, heeft gegeven · geef, geeft, geven; gaf, gaven
Examples
- Ik geef mijn moeder een bloem.
- Kun je me het zout geven?
een feest, concert of voorstelling organiseren of houden
werkwoord · gaf, heeft gegeven · geef, geeft, geven; gaf, gaven
Examples
- Wij geven zaterdag een feest in de tuin.
- De band geeft vanavond een concert in Utrecht.
/ˈsaːmə(n)/
met elkaar, niet alleen
bijwoord
Examples
- We koken vanavond samen.
- Zij wonen al jaren samen.
/ˈvɪndə(n)/
iets of iemand ontdekken, vooral nadat je ernaar gezocht hebt
werkwoord · vond, heeft gevonden · vind, vindt, vinden; vond, vonden
Examples
- Ik kan mijn sleutels niet vinden.
- Ze vindt altijd snel een parkeerplek.
een mening over iets hebben
werkwoord · vond, heeft gevonden · vind, vindt, vinden; vond, vonden
Examples
- Ik vind de film mooi.
- Wat vind je van dit boek?
/snɛl/
met veel snelheid, in korte tijd
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Deze trein is erg snel.
- Ze loopt snel naar school.
/deːl/
een stuk van een geheel
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. delen
Examples
- Een deel van de les was moeilijk.
- Welk deel van het boek vind je het mooist?
/ɦaːr/
een vrouw of meisje als voorwerp
voornaamwoord
Examples
- Ik heb haar gisteren gebeld.
- Ken jij haar?
van een vrouw of meisje
voornaamwoord
Examples
- Dit is haar tas.
- Haar broer woont in het buitenland.
de dunne draden die op je hoofd groeien
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. haren · Meestal zonder meervoud; 'haren' zijn losse haren.
Examples
- Ze heeft lang, donker haar.
- Ik moet mijn haar nog wassen.
/ɦœys/
een gebouw waarin mensen wonen
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. huizen
Examples
- Ze wonen in een groot huis met een tuin.
- Ons huis heeft drie slaapkamers.
de plek waar je woont, vooral in 'naar huis' en 'van huis'
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. huizen
Examples
- Na school ga ik meteen naar huis.
- Ik ben vandaag de hele dag niet van huis geweest.
/ˈlaːtstə/
na alle andere, als einde van een rij
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Dit is mijn laatste appel.
- Wie is de laatste in de rij?
het nieuwste, het meest recent
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Heb je het laatste nieuws gehoord?
- Dit is de laatste telefoon van dat merk.
/ˈkʏnə(n)/
weten hoe je iets doet; iets geleerd hebben
werkwoord · kon, heeft gekund · kan, kunt, kan; kon, konden; gekund · modaal werkwoord: staat meestal met een ander werkwoord in de infinitief
Examples
- Mijn zoon kan al fietsen.
- Kun jij goed zwemmen?
de mogelijkheid of de toestemming hebben om iets te doen
werkwoord · kon, heeft gekund · kan, kunt, kan; kon, konden; gekund
Examples
- Kan ik hier zitten?
- Morgen kan ik helaas niet komen.
/ˈnoːdəx/
wat je moet hebben, omdat het anders niet lukt
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Voor dit werk is een rijbewijs nodig.
- Het is niet nodig om te bellen.
/vrɑu/
een volwassen persoon van het vrouwelijke geslacht
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. vrouwen
Examples
- Die vrouw werkt in een ziekenhuis.
- Er staan drie vrouwen bij de bushalte.
de partner van een getrouwde man
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. vrouwen
Examples
- Zijn vrouw werkt op een school.
- Hij belt zijn vrouw als hij thuiskomt.
/mə/
korte vorm zonder nadruk van 'mij': de spreker als voorwerp
voornaamwoord
Examples
- Kun je me even helpen?
- Hij heeft me een bericht gestuurd.
de spreker zelf, bij een werkwoord met een wederkerend voornaamwoord
voornaamwoord
Examples
- Ik voel me vandaag niet zo goed.
- Ik moet me nog snel aankleden.
/ˈʋeːtə(n)/
informatie over iets hebben, zodat je er zeker van bent
werkwoord · wist, heeft geweten · weet, weet, weten; wist, wisten · Voor mensen en plaatsen gebruik je 'kennen'.
Examples
- Ik weet het antwoord niet.
- Weet jij hoe laat de trein vertrekt?
/ˈkrɛiɣə(n)/
iets van iemand ontvangen
werkwoord · kreeg, heeft gekregen · krijg, krijgt, krijgen; kreeg, kregen
Examples
- Ik heb een mooi cadeau gekregen.
- Krijg je vandaag een pakketje?
een ziekte oplopen
werkwoord · kreeg, heeft gekregen · krijg, krijgt, krijgen; kreeg, kregen
Examples
- Vlak voor het examen kreeg hij griep.
- Trek een jas aan, anders krijg je nog een verkoudheid.
/ɑləˈmaːl/
alle mensen van een groep samen, zonder uitzondering
bijwoord
Examples
- We zijn allemaal moe.
- Bedankt allemaal voor jullie hulp!
/ˈbeːtər/
van hogere kwaliteit dan iets anders
bijvoeglijk naamwoord · Vergrotende trap van 'goed'.
Examples
- Dit boek is beter dan de film.
- Mijn Nederlands wordt steeds beter.
weer gezond na een ziekte
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Ben je weer beter?
- Na een week rust was ze weer beter.
/ɛrx/
in hoge mate
bijwoord
Examples
- Het is erg koud vandaag.
- Ik ben erg blij met je hulp.
slecht, naar of ernstig
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Wat erg voor je!
- Het is erg dat hij zo vroeg moet beginnen.
/naː/
later dan een tijdstip of gebeurtenis
voorzetsel
Examples
- Na het eten gaan we wandelen.
- Hij belde me na de les.
/ɔns/
de spreker en anderen als voorwerp
voornaamwoord
Examples
- Kun je ons even helpen?
- Ze hebben ons uitgenodigd voor het feest.
van de spreker en anderen
voornaamwoord · onze · 'Ons' bij een het-woord in het enkelvoud (ons huis), anders 'onze' (onze auto, onze huizen).
Examples
- Ons huis staat aan het water.
- Ons team heeft gisteren gewonnen.
/staːn/
rechtop op je voeten zijn
werkwoord · stond, heeft gestaan · sta, staat, staan; stond, stonden
Examples
- Ze staat bij de deur.
- In de volle bus moesten we staan.
ergens zijn, van een ding dat op zijn plaats is neergezet
werkwoord · stond, heeft gestaan · sta, staat, staan; stond, stonden
Examples
- De fles staat op tafel.
- Mijn fiets staat in de schuur.
/ˈzɛɣə(n)/
woorden uitspreken om iets aan iemand te vertellen
werkwoord · zei, heeft gezegd · zeg, zegt, zeggen; zei, zeiden
Examples
- Wat zeg je?
- Hij zegt dat hij ziek is.
/lɑnt/
een gebied met eigen grenzen en een eigen regering
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. landen
Examples
- Welk land wil je graag bezoeken?
- In dat land wordt het nooit koud.
vaste grond, het deel van de aarde dat niet water is
zelfstandig naamwoord · het-woord · mv. landen
Examples
- Na een lange reis gingen we eindelijk aan land.
- Op het land is het warmer dan op zee.
/naːm/
het woord waarmee een persoon of een dier wordt genoemd
zelfstandig naamwoord · de-woord · mv. namen
Examples
- Wat is jouw naam?
- Schrijf je naam op het formulier.
/ˈzeːkər/
zonder twijfel, met grote zekerheid
bijwoord
Examples
- Hij komt morgen zeker.
- Dat boek moet je zeker lezen.
zonder twijfel over iets, omdat je weet dat het waar is
bijvoeglijk naamwoord
Examples
- Ik ben er zeker van dat hij komt.
- Is het zeker dat de trein vandaag rijdt?
/mɪsˈxin/
het kan zijn; het is mogelijk
bijwoord
Examples
- Misschien regent het morgen.
- Ik kom misschien wat later.